જાણવા જેવું

તમે પેન્સિલ વાવો, વૃક્ષ ઊગી નીકળશે.

આ પેન્સિલ પૂરી થઇ જાય તો ફેંકતા નહીં દાટી દેજો, વૃક્ષ ઉગી આવશે

સ્કૂલોમાં બાળકોને લખવા માટેની પેન્સિલ શેમાંથી બને છે તેવો પ્રશ્ન કોઇ કરે તો તેનો સીધો જવાબ વૃક્ષ છે. વૃક્ષમાંથી પેન્સિલ બને છે, પરંતુ તે પેન્સિલથી વૃક્ષ બને છે તે વાત માન્યામાં ન આવે તેવી છે પરંતુ ગુજરાતના વન વિભાગને સલામ છે. આ વિભાગે પેન્સિલમાંથી વૃક્ષો વાવવાનું શરૂ કર્યું છે અને તે પણ નવી પેઢીના બાળકોના હસ્તે વૃક્ષો વાવવામાં આવે છે.

ગુજરાતમાં ગાજરની પીપુડી નામની કહેવત છે અને તે નામ પર ગુજરાતી ફિલ્મ પણ બની હતી. વન વિભાગે ગાજરની પીપુડી બનાવી છે જે એક કાંકરે બે પક્ષી મારે છે. બાળકો સ્કૂલમાં લખવા માટે પેન્સિલનો ઉપયોગ કરી શકે છે અને તે પેન્સિલ ઘસાઇ જાય તે પછી બાકી વધતા ભાગને જમીનમાં દાટી દેવાનો હોય છે, કારણ કે આ ભાગમાં જંગલ વિભાગે બિયારણો મૂક્યા હોય છે.

ગ્લોબલ વોર્મિંગથી બચવાના ઉપાયો અને પર્યાવરણ ને નુકશાન નહીં કરવાનાં પ્રયત્નો માટે આખું વિશ્વ ચિંતન કરી રહ્યું છે તેમાં એક વિચાર, ઉપાય, પ્રયોગ હંમેશા સૌથી આગળ હોય છે અને તે છે રિસાકલિંગ અર્થાત્ કોઈપણ ચીજનો ઉપયોગ એક કરતાં વધુ વખત કરવો. ગુજરાત વન વિભાગ દ્વારા “સીડ પેન્સિલ” તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ એક અદ્દભૂત પ્રયોગ છે.

આ સીડ પેન્સિલ જ્યાં સુધી લખી શકાય ત્યાં સુધી લખવામાં ઉપયોગ કરવાનો અને લખી શકાય નહીં એટલી નાની થઈ જાય એટલે જમીન માં દાટી દેવાની હોય છે. અત્યંત સાવધાનીપૂર્વક આ સીડ પેન્સિલ બનાવવામાં આવી છે. આ સીડ પેન્સિલમાં એ વિશેષ ધ્યાન રખાયું છે કે કેટલી નાની થયાં બાદ પેન્સિલ થી લખવામાં તકલીફ પડે છે અને ફેંકી દેવામાં આવે છે તેથી જે કટકો ફેંકી દેવાની નોબત આવે છે ત્યાં જ પેન્સિલના બીજા છેડે જુદા જુદા વૃક્ષ, છોડ, ક્ષુપનાં બીજ ચોક્કસ પદ્ધતિથી મુકવામાં આવ્યાં છે. ઉપરાંત પેન્સિલમાં ક્યાં ઝાડ, છોડ, ક્ષુપ નાં બીજ છે એ પણ લખવામાં આવ્યું છે.

રાજ્યના જંગલ વિભાગે આ સીડ પેન્સિલનો પ્રચાર ઓછો કર્યો છે પરંતુ જેઓને ખબર છે તે પરિવારો તેમના બાળકો માટે આવી પેન્સિલ લાવે છે. જંગલ વિભાગનો આ પ્રયોગ ધીમે ધીમે સરકારી સ્કૂલો અને પ્રાઇવેટ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

પેન્સિલનું બોક્સ અત્યંત કિફાયતી દરે આપવામાં આવે છે અને પ્રત્યેક પેન્સિલ પર લખ્યું હોય છે કે આ પેન્સિલ લખવાના કામમાં ન આવે તેટલી નાની થઇ જાય ત્યારે તેને જમીનમાં ખાડો ખોદીને દાટી દેવી, થોડાં સમય પછી તેમાં રહેલા બીજના અંકુર ફૂટશે. આ પેન્સિલ એવી જગ્યાએ વાવવાની હોય છે કે જ્યાં પાણીની સુવિધા મળી રહે. સ્કૂલોમાં આ પ્રયોગ સમજાવવા માટે વન વિભાગ વોલિયેન્ટર રાખે છે…

આ પેન્સિલ અલગ આવે જે વન વિભાગ દ્વારા નિર્માણ પામેલ છે વન વિભાગ નો સંપર્ક કરીને એની માહિતી મેળવી શકાય તથા ઉપલબ્ધ થવાનું સ્થાન પણ જાણી શકાય, આભાર.